Hauptkirche St. Katharinen

Kijk eerst omhoog naar de barokke helm van de toren en daarna naar de massieve romp eronder. De Hauptkirche St. Katharinen in Hamburg verbindt hier twee heel verschillende tijdlagen. Tot zo'n drieëntwintig meter hoogte stamt het metselwerk nog van de eerste kerk. Een oorkonde noemt de kerk al in 1250. Die onderste meters gelden als het oudste bewaard gebleven bovengrondse metselwerk van de oude binnenstad. De kerk verrees op nieuw ingedijkt land. Eerst woonden hier scheepsbouwers en brouwers, later vermogende kooplieden en veel Nederlandse geloofsvluchtelingen. Op het water gold de toren als vertrouwd baken.

De nabijheid van de haven bracht welvaart, maar ook verlies. Vanaf 1890 ruimde de stad de Brook-eilanden voor de vrijhaven en de Speicherstadt. Daardoor verloor de parochie meer dan twintigduizend mensen. Achter de bakstenen pakhuizen schuilt dus ook het verhaal van buurten die moesten wijken. In de nacht van 29 op 30 juli 1943 brandde de kerk tijdens de bombardementen uit. Tussen 1950 en 1956 herstelde men de buitenkant volgens de oude plannen. Binnenin herinneren hoogwatermarken nog aan de stormvloed van 1962. Bij een restauratie stuitten arbeiders op een verrassing: een middeleeuws dubbelportaal uit het midden van de veertiende eeuw. Het stond op geen enkele bewaarde bouwtekening vermeld.

De mooiste herrijzenis is te horen: het grote orgel. Het bouwt het instrument na waarop Johann Sebastian Bach in 1720 speelde en waarvan hij het diepe Principal-register uitbundig prees. Flentrop bouwde dat nieuwe orgel tussen 2007 en 2013: eenenzestig registers en vierduizenddriehonderddertig pijpen. Daarvan zijn vijfhonderdtwintig historische pijpen die de oorlog overleefden. Als je het hoort spelen, mengen die geredde stemmen zich onder de nieuwe. Zo doet het orgel wat deze kerk door de eeuwen heen telkens opnieuw moest doen: oud en nieuw tot één geheel verbinden.