Ion Monoran

Bức tượng bán thân Ion Monoran đứng ở Timișoara, Romania, tạc hình một nhà thơ bất đồng chính kiến của vùng Banat. Monoran sinh ngày 18 tháng 1 năm 1953 tại Ciacova, hạt Timiș. Ông qua đời tại chính thành phố này ngày 2 tháng 12 năm 1993. Thơ ông trào phúng và nhắm thẳng vào chế độ, nên trước khi chủ nghĩa cộng sản sụp đổ, tác phẩm của ông hiếm khi được in. Năm 1971, ông bị đuổi học vì tìm vượt biên trái phép, rồi sống bằng lao động phổ thông mà vẫn giữ bút.

Những năm 1980, ông thường tụ họp cùng các bạn văn Traian Dorgoșan, Valeriu Drumeș và Daniel Vighi. Họ gặp nhau trong những vòng văn nghệ kín, thậm chí trong căn hầm lò hơi nơi ông làm việc. Nhóm người ấy nổi bật vì đứng ngoài khuôn mẫu văn hóa chính thống của thời đại. Khoảnh khắc quyết định đến ngày 16 tháng 12 năm 1989, giữa một cuộc biểu tình nhỏ còn rời rạc. Monoran hô mọi người ngăn đoàn xe điện ngay quảng trường Maria. Hàng trăm người đổ về, rồi lên tới hàng nghìn, đồng loạt hô to đòi tự do và những nhu cầu cơ bản. Cuộc nổi dậy ở Timișoara bùng lên từ đó, mở đường cho sự sụp đổ của chính quyền Nicolae Ceaușescu.

Timișoara truy tặng ông danh hiệu công dân danh dự. Tên ông gắn với một con phố và một phòng đọc ở khu tưởng niệm Cách mạng. Phần lớn bài thơ của ông chỉ được in sau ngày mất, khi những giới hạn cũ không còn chặn đường. Còn bức tượng đứng gần đúng chỗ ông chặn đoàn xe điện, nơi phong trào tháng 12 năm 1989 bắt đầu.