Ion Monoran

Ion Monoran büstü, Romanya'nın Timişoara kentinde, Maria Meydanı yakınlarında yükseliyor. Şair ve muhalif Monoran, 16 Aralık 1989'da bu meydanda göstericileri tramvayları durdurmaya yüreklendirmişti. Heykel, tramvayların o gün durdurulduğu noktaya yakın bir yerde kurulmuş.

Monoran, 18 Ocak 1953'te Timiş iline bağlı Ciacova'da doğdu ve 2 Aralık 1993'te Timişoara'da yaşamını yitirdi. Banat'ın resmî komünist çizgiye uymayan kültür çevrelerinde, kentin bohemleri arasında tanınan bir isimdi. Şiirleri rejimi iğneleyici bir dille eleştirdiği için komünizm yıllarında nadiren yayımlanabiliyordu. 1971'de yasadışı sınır geçişine kalkıştığı için liseden çıkarıldı ve sonraki yıllarda vasıfsız işçi olarak çalıştı, ama yazmayı hiç bırakmadı. 1980'lerde Traian Dorgoşan, Valeriu Drumeş ve Daniel Vighi gibi yazarlarla edebiyat çevrelerinde, hatta çalıştığı bodrum katındaki kalorifer dairesinde buluşuyorlardı.

Meydandaki çağrının peşinden önce yüzlerce, sonra binlerce insan doldu. Sloganlarda özgürlüğün yanı sıra temel gereksinimler de yankılanıyordu. Buradan başlayan ayaklanma, Nicolae Ceauşescu hükümetinin devrilmesiyle sonuçlanan devrimin çıkış noktası oldu. Kent ona ölümünden sonra fahri hemşehir unvanı verdi. Devrim Anıtı'ndaki bir okuma salonu ve kentteki bir sokak da bugün onun adını taşıyor. Şiirlerinin büyük bölümü ise ancak ölümünden sonra yayımlanabildi. O şiirler, dönemlerinin yasaklarına meydan okuyan ruhuyla anılıyor. Timişoara gezisinin ilk durağı olan büst, sizi tam da bu hikâyenin başladığı köşede karşılıyor.