Ion Monoran

In Timișoara staat de buste van Ion Monoran, dichter en dissident uit het Banat. Op 18 januari 1953 komt hij in Ciacova, Timișdistrict, ter wereld, en op 2 december 1993 sterft hij in Timișoara. Monoran hoort tot de culturele bohemiens van de stad: schrijvers en kunstenaars die propaganda en beperkingen uit de communistische tijd afwijzen.

Zijn verzen zijn ironisch en regimekritisch, en daarom verschijnen ze vóór de val van het communisme zelden in druk. In 1971 mislukt zijn poging om de grens illegaal over te steken. De school stuurt hem weg, en hij eindigt als ongeschoold arbeider. Toch blijft hij schrijven en groeit hij uit tot een charismatische figuur van de alternatieve literaire scène. In de jaren tachtig komt de groep samen in literaire kringen en zelfs in de ketelruimte in de kelder waar hij werkt. Tot deze groep horen ook Traian Dorgoșan, Valeriu Drumeș en Daniel Vighi, schrijvers die de officiële culturele normen bestrijden.

Zijn bekendste optreden volgt op 16 december 1989, tijdens de Roemeense Revolutie. Op zijn aandrift houden demonstranten de trams op het Mariaplein aan. Eerst honderden, al snel duizenden mensen sluiten zich aan en eisen vrijheid en eerste levensbehoeften. De opstand wordt zo het startpunt van de revolutie die de regering van Nicolae Ceaușescu ten val brengt. Voor die rol verleent de stad hem postuum het ereburgerschap. Een leeszaal in het Revolutiememoriaal en ook een straat dragen zijn naam. Veel van zijn poëzie ziet het licht pas na zijn dood. En de buste zelf staat vlak bij de plek aan het Mariaplein waar de trams die decemberdag tot stilstand komen.