Alter Friedhof

Alter Friedhof leży w niemieckim Ulm i wygląda jak zwykły park: stare drzewa, cieniste ścieżki, ławki. Jeśli rozejrzysz się uważnie, w trawie dostrzeżesz starte, pochylone nagrobki, z których część liczy po kilka stuleci. Przez ponad tysiąc lat te cztery hektary pełniły rolę cmentarza Wolnego Miasta Rzeszy. W południowej części stała do 1377 roku świątynia Marii Panny, poprzedniczka dzisiejszej katedry, wzniesiona, jak się podaje, około roku 600.

Po reformacji był to jedyny cmentarz dozwolony w mieście, więc dzielono go na część prestiżową i mniej poważaną. Rody patrycjuszowskie miały tu swoje dziedziczne groby z okazałymi pomnikami. W 1634 roku rozszerzono go ku północy, a w XIX wieku doszły części katolicka i żydowska, nowe mury, kostnica i kaplica. W południowo-zachodnim narożniku stoi do dziś neoromańska kaplica z 1870 roku, dzieło mistrza budowy katedry Ferdinanda Thräna. Spłonęła podczas II wojny światowej, po czym odbudowano ją w zmienionej formie. Tuż obok dawnej części żydowskiej wyrasta Pauluskirche, garnizonowa świątynia zbudowana między 1908 a 1910, o wieżach wyższych niż pięćdziesiąt metrów. Pierwszego stycznia 1899 roku miasto zamknęło tę nekropolię. Czasy narodowego socjalizmu przyniosły zniszczenie i usunięcie żydowskich kamieni. Do 1945 roku całość obróciła się w ruinę, a od 1949 roku teren służy jako park. Między 2011 a 2015 miasto gruntownie go odnowiło: naprawiło mury, skonserwowało kamienie nagrobne, posadziło nowe rabaty.

Tylko około pięć procent starych nagrobków przetrwało, w sumie sto czterdzieści pięć kamieni. Trzydzieści jeden z nich, z XVI do XVIII wieku, stoi przy kaplicy. Czternaście żydowskich nagrobków stanęło znowu przy Pauluskirche, tam gdzie niegdyś leżał cmentarz izraelicki. Cały ten obszar podlega ochronie jako zabytek kultury. Przez teren prowadzi ścieżka historyczna, a czterdzieści tablic opowiada o ludziach, którzy tu spoczywają. Wśród nich są Conrad Dietrich Magirus, Philipp Jakob Wieland i Ferdinand von Steinbeis, a także członkowie rodziny Einstein. Najstarsze z tych kamieni świadczą o rodzinnych tradycjach sięgających średniowiecza.