Chapelle expiatoire

W ósmym okręgu Paryża, na niewielkim wzniesieniu, stoi Chapelle expiatoire, zbudowana tam, gdzie po egzekucji pochowano Ludwika XVI i Marię Antoninę. Ten pomnik tworzą dwa budynki rozdzielone dziedzińcem, a ogrodzenie przypominające krużganki odcina zespół od świata zewnętrznego.

Autorem projektu z 1816 roku był Pierre-François-Léonard Fontaine, czołowy architekt francuskiego neoklasycyzmu, a nad budową czuwał jego asystent Louis-Hippolyte Lebas. Sfinansowali ją Ludwik XVIII i księżna Angoulême, a po dziesięciu latach robót, w 1826 roku, inauguracja odbyła się za obecności Karola X. Wejście przy ulicy Pasquier nosi inskrypcję upamiętniającą przeniesienie ciał do grobu w Saint-Denis. Przez dorycki portyk zwieńczony tympanonem wejdziesz do kopułowego wnętrza rozplanowanego na planie krzyża greckiego. Taki układ nawiązuje do centralnych planów kościołów renesansu dojrzałego i grecko-rzymskich martyriów. Białe marmurowe posągi króla i królowej wyrzeźbili François Joseph Bosio i Jean-Pierre Cortot, a bazorelief François-Antoine'a Gérarda przedstawia ekshumację ich szczątków. Styl jest surowy i neoklasycystyczny, z minimalną ilością rzeźb, a Chateaubriand opisywał kaplicę jako znaczącą budowlę Paryża.

W 1862 roku wycięto rosnące wokół cyprysy, tworząc publiczny park Square Louis XVI. W czasie Komuny Paryskiej w 1871 roku żądano rozbiórki, lecz kaplica przetrwała. Burza z 2009 roku uszkodziła budowlę, która mimo to wciąż stoi. Co roku 21 stycznia odbywa się tu msza ku pamięci Ludwika XVI. W krypcie zaś czarno-biały marmurowy ołtarz wyznacza miejsce, gdzie król i królowa spoczęli po raz pierwszy.