Sheshi Gjergj Kastrioti Skënderbeu

Midden in Pristina, de hoofdstad van Kosovo, staat het standbeeld van Gjergj Kastrioti Skënderbeu. De man die de wereld Skanderbeg noemt, geldt voor een heel volk als symbool van een onbuigzame wil. Om je heen pulsert het stadsleven, maar het beeld wijst terug naar de vijftiende eeuw.

Skanderbeg wordt rond 1405 in de streek Dibra geboren, in een wereld van oorlogen en vreemde heersers. De Ottomanen nemen hem als kind gijzelaar en laten hem aan hun hof opgroeien. Zo leert hij de krijgskunst van het rijk dat zijn vaderland dreigt te verslinden. In 1443, tijdens de slag bij Nish, slaat hij om en trekt hij als bevrijder terug naar Albanië. Hij verenigt de versnipperde vorstendommen onder één banier, de tweekoppige adelaar. Vijfentwintig jaar houdt zijn kleine natie stand tegen een van de machtigste mogendheden van de eeuw. Paus Callixtus III en Pius II noemen hem verdediger van het christendom, en Pius II verleent hem de zeldzame titel Athleta Christi. Het museum voor militaire geschiedenis in Wenen bewaart zijn harnas. Europa roemt hem, maar alleen de Hongaren onder Johannes Hunyadi komen hem te hulp, terwijl de Servische vorst Đurađ Branković steun weigert. Na zijn dood in 1468 valt het verzet uiteen.

Zonder hun aanvoerder steken veel Albanezen de Adriatische Zee over en vestigen zich in Zuid-Italië. Daar ontstaan de Arbëresh-gemeenschappen, die hun taal en gewoonten door de eeuwen heen bewaren. Zijn vrouw Donika en zoon Gjon vinden onderdak aan het hof van Napels. Zijn verhaal klinkt ook in opera's, van Vivaldi in 1718 via Francoeur en Rebel tot Joachim Raff in de negentiende eeuw. Monumenten in Albanië, Kosovo, Noord-Macedonië, Italië, de Verenigde Staten, Zwitserland en België herinneren aan hem. Vrouwen in Mirdita dragen nog altijd zwarte kleding, een stille rouwtraditie die Edith Durham al meer dan honderd jaar geleden beschreef.