Choʻpon ota maqbarasi

Choʻpon ota maqbarasi staat in Tasjkent, verstopt tussen de flats van Chilanzar, een woonwijk die na de aardbeving van 1966 verrezen is. Het eert Chupan Ata, de patroonheilige van de herders. Volgens de legende sloeg deze asceet ooit met zijn staf op de grond, en een bron ontsprong. Het water leskte de dorst van mensen en dieren, en rondom groeide een walnotenbos dat karavanen en rondtrekkende derwisjen schaduw bood.

Archeologen dateren het huidige bouwwerk in de late achttiende eeuw, maar de overlevering gaat veel verder terug. Het eerste heiligdom zou al uit de vijftiende eeuw stammen, gebouwd in opdracht van Mirzo Ulughbek. Deze heerser van Samarkand en kleinzoon van Timur zond een karavaan met bouwmateriaal, als eerbetoon aan Chupan Ata. Het mausoleum zelf is klein, maar het fijnzinnige metselwerk valt op: patronen van baksteen in plaats van kleurrijke tegels. Binnenin markeert een sagana, de grafsteen, de plek die men met hem verbindt. Waar hij werkelijk begraven ligt, weten alleen de verhalen. De verering ter plekke is ouder dan de islam zelf. Vlakbij liggen de ruïnes van Ak Tepe, van de vijfde tot de zevende eeuw een hoofdtempel van vuuraanbidders in de oase Chach. Na de Arabische veroveringen in de achtste eeuw verdween die tempel, maar de bron behield haar plaats in de volkstraditie.

Het walnotenbos hield het tot in de jaren zeventig uit, toen de nieuwbouw het wegrooide. Wie graaft, stuit er al snel op water: het grondwater staat in dit deel van Tasjkent dicht onder de oppervlakte. Het leggen van leidingen vergt hier daardoor veel geduld. Mensen komen er nog om te bidden of even te peinsen: het blijft een bedevaartsoord tussen de flats.