Brandweerkazerne

In Antwerpen staat de Brandweerkazerne, tussen 1912 en 1922 opgetrokken als hoofdpost voor de brandweer van het havengebied. Alexis van Mechelen, destijds stadsarchitect, tekende het ontwerp, en na zijn dood in 1919 nam Emiel van Averbeke het werk over. Praktisch nut en architecturale ambitie uit de vroege twintigste eeuw gaan er hand in hand.

De twintig meter hoge toren droogde de brandslangen en bood ruimte voor oefeningen. Op de oorspronkelijke plannen prijkte er bovenop nog een versierde spits, maar de drassige grond verdroeg dat extra gewicht vermoedelijk niet. Rondom strekt zich een grote open binnenhof uit, geïnspireerd op het Hanzehuis, het paleisachtige gebouw dat stond waar nu het MAS-museum huist. Twee keer per week vond daar de slangenproef plaats. Kijk goed en je ontdekt in de bovenste raamparten ankerholen: daar bevestigde men balken voor werk aan dak en gevel.

Binnen nemen kolommen de rol van dragende muren over, zodat men wanden kon verschuiven naargelang de behoefte. In april 1954 verwoestte een brand drie van de vier dakdelen, terwijl enkel de lagere zuidvleugel haar oorspronkelijke houten gebinte behield. Sinds 2000 geniet het pand bescherming als monument. Toen men het gebouw later tot het Havenhuis ombouwde, kreeg de hof een glazen koepel. Net die ankerholen dienden daarbij als steunpunten voor de nieuwe constructie. Er bestaan plannen om de kazerne te herbestemmen tot familiewoningen, met die hof als gemeenschappelijke leefruimte. Zelfs de toren krijgt nieuwe functies, onder meer als liftingschacht. De trappen met hun opvallende tegels, de hoge gangen, de wastafels en kapstokhaken moeten voor de nieuwe bewoners bewaard blijven.