Arxiu de la Corona d'Aragó

Në Barcelonë qëndron Arkivi i Kurorës së Aragonit, ndër më të vjetrat e Evropës, me mbi shtatë shekuj histori. Brenda tij ruhen dokumentet e institucioneve të ish-Kurorës së Aragonit, nga karta mbretërore deri te regjistrimet e qeverisjes dhe të drejtësisë. Pasuria e mbledhur këtu tregon një mbretëri që përfshinte Aragoninë, Kataloninë, Valencinë, Mallorkën dhe Sardenjën.

Historia fillon me koleksionet e akteve të grafëve të parë të Barcelonës dhe të mbretërve të Aragonit. Përmendja e parë e një arkivi mbretëror daton më 25 tetor 1180. Në 1194 mbreti Alfons II urdhëron mbledhjen e dokumenteve me vlefshmëri ligjore. Rezultati merr emrin Liber feudorum maior: mbi një mijë dokumente, disa prej shekullit të nëntë. Depoja e parë e vërtetë përmendet më 1255 në manastirin Santa Maria de Sixena, atëherë në qendër gjeografike të Kurorës. Më 1318 mbreti Jakob II i Aragonit i bashkon të gjitha territoret nën një arkiv të vetëm. Rreth tridhjetë vjet Barcelona mbetet e vetma depo qendrore, pastaj Saragosa e Valencia hapin arkivat e tyre.

Për shekuj vendi i tij është Palau del Lloctinent, i ngritur midis 1549 dhe 1557 si zgjatim i Pallatit Mbretëror të Barcelonës. Më 1994 dokumentet dhe kërkimi shpërngulen në një ndërtesë moderne në rrugën Almogàvers, ndërsa pallati mbetet për ekspozita e kurse. Vizitat e udhëzuara të çojnë përmes zonave publike e dhomave të punës, dhe një sallë mësimore pret grupet edukative. Këtu ruhen seritë më të gjata: letrat e drejtësisë nisin më 1291 dhe vazhdojnë deri në mes të shekullit të nëntëmbëdhjetë. Seria sigilli secreti, letërkëmbimet private të monarkëve, mbyllet me dinastinë habsburge. Faqet e tyre zbulojnë administratën, kulturën e jetën e përditshme të oborreve mesjetare, deri te muzikantët, poetët e argëtuesit. Gjatë gjithë kësaj kohe, zjarret dhe shpërnguljet e pakujdesshme që kanë goditur arkiva të tjera nuk e kanë prekur asnjëherë këtë vend.