Cattedrale di Santa Maria Assunta

Op het eiland Torcello, in de lagune van Venetië, staat de Cattedrale di Santa Maria Assunta. De basiliek, ooit de kathedraal van het bisdom Torcello, geldt als een van de oudste religieuze gebouwen van de Veneto en toont laat-paleochristelijke architectuur. Isaac van Ravenna, de exarch, stichtte de kerk in 639, toen Torcello nog wedijderde met de jonge nederzetting die later Venetië werd.

Twee grote verbouwingen gaven de kerk haar huidige vorm. In 864 voegde bisschop Adeodatus II twee zijapsiden toe, een crypte en het synthronon, de trapsgewijze zitbank voor de geestelijkheid. In 1008 voltooide en wijdde bisschop Otto Orseolo, zoon van de doge, de tweede fase. Hij verhoogde het middenschip, gaf de westwand ramen en trok een arcade langs het schip. Buiten toont de façade twaalf halve zuilen, bovenaan verbonden door bogen. De dertiende eeuw vergrootte de narthex of voorhal, de veertiende eeuw de portiek. Naast de kerk staat het martyrion van Santa Fosca, en de campanile stamt uit de elfde eeuw.

Binnen wacht je drie beuken en een marmeren vloer. Ook wie in een rolstoel zit, komt er binnen. De troon van de bisschoppen van Altino staat hier, met het graf van Heliodorus, hun eerste bisschop. De mozaïeken zijn het kroonjuweel: ze zijn de oudste die rond Venetië bewaard zijn. In de centrale apsis toont een elfde-eeuws mozaïek de Hodegetria-Madonna tegen een gouden achtergrond, met daaronder een rij staande heiligen. Byzantijnse mozaïekmakers zetten dit werk aan het einde van de elfde eeuw neer. Na een aardbeving vernieuwde men een eeuw later de hoofdfiguur, terwijl de heiligen oorspronkelijk bleven. Boven de ingang beslaat het Laatste Oordeel vier registers van de westwand. Hogerop bekroont een kruisiging de geveltop, en de afvaart ter helle toont een grote Christusfiguur. Als relikwie bewaart de kerk de schedel van de heilige Cecilia.