Friedrich Klug

Trên vỉa hè thành phố Hannover, một tấm bia đá phủ đồng thau nhỏ nằm lọt giữa những viên đá lát. Bạn phải cúi xuống mới đọc được cái tên khắc trên mặt kim loại: Friedrich Klug. Viên đá nằm trong dự án Stolperstein của nghệ sĩ Gunter Demnig. Dự án ấy trải khắp châu Âu, khắc tên những nạn nhân của chế độ Quốc xã lên mặt đường.

Câu chuyện đằng sau tấm bia bắt đầu ở Schulenburg, nơi Klug sinh ngày 19 tháng 8 năm 1908. Anh theo nghề kế toán và trong thời Cộng hòa Weimar hoạt động tích cực trong câu lạc bộ thể thao công nhân Turn- und Sportverein Mecklenheide. Năm 1933, anh lên làm chủ tịch câu lạc bộ và dồn tâm sức cho công tác thanh niên. Sau đó, quá trình Gleichschaltung của chế độ Quốc xã khiến câu lạc bộ bị giải thể và sung công. Klug chuyển sang tổ chức kháng chiến Sozialistische Front, rải truyền đơn và chiêu mộ thêm người. Ngày 22 tháng 9 năm 1936, anh bị bắt với cáo buộc chuẩn bị phản quốc. Anh thụ án trong nhà tù Hameln cho đến năm 1939. Đầu Thế chiến thứ hai, anh bị xếp vào diện không đủ điều kiện nhập ngũ. Năm 1943, anh vẫn bị điều vào một đại đội trừng phạt tại Hy Lạp. Chính ở đó, bệnh kiết lỵ lấy đi mạng sống của anh.

Ngày 6 tháng 10 năm 2014, Gunter Demnig đặt viên đá tại số 25 phố Sommerfeld, khu Ledeburg, ngay trước ngôi nhà cuối cùng mà Klug tự chọn làm chỗ ở. Người thân và bạn bè của anh có mặt khi viên đá vào vị trí. Khi bạn đi ngang qua số nhà ấy, tấm đồng thau vẫn nằm phẳng dưới chân, giữ nguyên cả một cuộc đời giữa dòng người hằng ngày.