Forte Chievo

Na zachodnim skraju Werony stoi Forte Chievo, budowany między 1850 a 1852 rokiem. Pierwotnie nosił nazwę Werk Kaiser Franz Josef, nadaną na cześć młodego cesarza Franciszka Józefa I. Prace nadzorował major Conrad Petrasch z cesarsko-królewskiego urzędu fortyfikacji w Weronie. Rzut opiera się na mieszanym, poligonalnym systemie tzw. szkoły neoniemieckiej: symetryczny półksiężyc z redutą centralną i tylną, dwukondygnacyjną.

Fort miał zamykać północną część systemu umocnień polowych i współdziałać z sąsiednim fortem Croce Bianca. Stamtąd kontrolowano tereny przy drogach do Pescantina i Peschiera. Prawe skrzydło i tył osłaniały zakręt Adygi oraz kolej do Bolzano. Na wypadek wojny załoga liczyła 310 żołnierzy piechoty i 50 artylerzystów, z możliwością zwiększenia do 380 ludzi. Uzbrojenie obejmowało dwie gwintowane armaty odtylcowe kalibru 90 mm i dziewiętnaście gładkolufowych dział. Zapas prochu w bomboodpornych, obsypanych ziemią magazynach sięgał 56 000 kilogramów. W 1861 roku włączono go w skład rozbudowanych fortyfikacji okalających miasto. Choć wzniesiony przed wojną 1859 roku, stał się pierwszym ogniwem zewnętrznej linii obrony rozbudowanej po tym konflikcie. Fort uchodzi za wzór austriackiej architektury wojskowej, naśladowany później w Weronie i w całym cesarstwie.

Zwiedzający mogą obejść cały obwód fortu, zewnętrzny i wewnętrzny, poza pomieszczeniami zajmowanymi przez lokalne stowarzyszenia, które się nim opiekują. Fosa jest w większości zasypana, ale mur Carnota ze strzelnicami i kazamatowane kaponiery w dwóch zaokrąglonych narożnikach przetrwały. Do wnętrza prowadzą dwa neoklasycystyczne portale z rustyką, niegdyś każdy z własnym mostem zwodzonym. Mury wykonano z tufowych bloków układanych w poligonalny wzór, a w środku mieściły się sypialnie, kuchnie, warsztaty i stajnie. Kolejne mosty i portale w głębi pozwalały w razie szturmu odciąć redutę od reszty fortu na ostatni opór.