Gertrud Fuld

Op een stoep in Stuttgart ligt een kubus van tien centimeter beton, vlak ingemetseld en afgedekt met een plaat van messing. De plaat draagt de gegraveerde naam Gertrud Fuld. Het is een Stolperstein, een klein gedenkteken voor iemand die het naziregime vervolgde of vermoordde.

Deze steen hoort bij een project dat de Duitse kunstenaar Gunter Demnig in 1992 begon. Elke steen is handgemaakt en betaald uit particuliere donaties, lokale inzamelingsacties en steun uit de buurt. Aanvankelijk herinnerden deze stenen aan joodse slachtoffers van de Holocaust. Later kwamen er stenen bij voor Sinti en Roma, Polen, homoseksuelen, mensen met een beperking en Jehova's getuigen. Ze liggen in tal van landen, onder meer in Oostenrijk, Nederland en Italië. Samen vormen ze het grootste gedecentraliseerde gedenkteken ter wereld.

Ook de naam Stolperstein heeft een geschiedenis. Je kunt over een steen struikelen, er iets toevalligs op ontdekken of er een mogelijk probleem mee omschrijven. In de nazi-tijd hoorde er een antisemitische zegswijze bij: wie over een steen struikelde, zou op een begraven jood stuiten. De steen zelf staat er niet om op te vallen. Hij wacht op voorbijgangers die even naar beneden kijken, zodat de herinnering bij het dagelijkse straatleven hoort. Op de meeste stenen staan boven de naam de woorden Hier wohnte, hier woonde. Zo bewaart deze alledaagse stoep het laatste adres dat Gertrud Fuld zichzelf koos.