Batteria Vettor Pisani

Batteria Vettor Pisani nằm ven bờ biển Cavallino, về phía đông bắc đầm phá Venezia, trên đất Ca' Savio thuộc Cavallino-Treporti. Công trình khởi công năm 1912, làm một mắt xích trong mạng lưới phòng thủ duyên hải của Ý. Thân chính dài hơn 80 mét, dựng bằng bê tông cốt thép trên một tầng duy nhất. Hai tháp cao 8 đến 9 mét và hai cánh nhà dài chừng 30 mét kẹp sát hai bên. Bức tường bao với nhiều lỗ châu mai thẳng đứng chạy dọc mặt tiền, nối vào đầu hai cánh nhà. Kiến trúc gần như không tô vẽ: hai trụ nơi cổng ra vào là nét trang trí duy nhất. Mọi trần nhà đều hình vòm và trát láng. Một phần mái mang sân thượng, xưa kia đặt máy đo xa cùng thiết bị quan sát. Trong bối cảnh quân sự của Ý, một bố cục như vậy khá hiếm gặp.

Ban đầu, sáu khẩu lựu pháo 280 mm đặt trên các bệ hình bán nguyệt, kèm một khẩu phòng không 76 mm. Suốt Chiến tranh thế giới thứ nhất, Đại đội 5 và Trung đoàn pháo binh thành lũy số 1 trấn giữ nơi này. Họ thuộc cụm phòng thủ Pordelio, do Thiếu tá Nuccorini chỉ huy. Sang Chiến tranh thế giới thứ hai, quân đội dỡ toàn bộ khẩu chính và lắp bốn khẩu phòng không 76 mm thay vào. Pháo đài cùng Batteria Amalfi lân cận bắn trả hai tàu hộ vệ Anh khi chúng khai hỏa trong vùng. Sau xung đột, du kích tìm thấy sáu khẩu 90 mm còn bỏ lại. Khi rời biên chế, nơi này trở thành nhà ở cho các gia đình dân sự trong nhiều năm. Năm 1951, người ta dỡ bỏ lớp đất đắp chắn hướng biển. Một tuyến đường sắt khổ hẹp từng nối về kho thuốc súng Ca' Vio, chuyên chở vật liệu từ Venezia băng qua đầm phá.

Ngày nay, pháo đài là một bảo tàng về Đại chiến ngay trên nền đất cũ. Các gian trưng bày giữ hiện vật gốc và quân phục của những đơn vị Ý từng đồn trú quanh vùng. Một khu khác dành cho quân y trong Đại chiến, kể điều lính và y sĩ phải chịu. Hiện vật hiếm nằm ngay trên kệ: khẩu trang phòng độc của nhiều quốc gia, găng tay amiăng của lính súng phun lửa. Bên cạnh đó là các dụng cụ quang học cho pháo binh và trắc địa. Một khu riêng kể lại công cuộc phục dựng, gìn giữ chính nơi này. Xa hơn, dải bờ Cavallino-Treporti rải rác khoảng 200 công sự: tháp canh, hầm ngầm, kho đạn, doanh trại, hầm trú ẩn. Dự án Via dei Forti nối nơi đây vào tuyến di sản phòng thủ của cả vùng. Triển lãm lưu động cũng thường ghé qua, trong đó có những bộ sưu tập nghệ thuật đối thoại Đông và Tây. Ở một góc, tuyến đường sắt khổ hẹp sống dậy bằng những thanh ray cùng tà vẹt nguyên bản tìm thấy ngay tại đây.