Contregarde am Kienlesberg (Werk IX)

Kontrgarda am Kienlesberg, dziewiąte dzieło fortecy związkowej, odsłania się dopiero przy drugim spojrzeniu. Za jezdnią, torami kolejowymi i zjazdem kryje się tu fragment wielkiej sztuki fortyfikacyjnej. W latach od 1843 do 1852 wyrosła pod wodzą von Hügla budowla obronna, wysunięta przed bastion jak kamienna tarcza. Dzieła po miejskiej stronie fortecy numerowano cyframi rzymskimi, a od tej dziewiątki zaczynała się górska fronta.

Zadanie było jasne: bronić bastionu Kienlesberg i omiatać fosę kurtyny osiem, czyli brać wroga w fosie pod ogień z boku. Fortyfikacja górowała trzydzieści metrów nad wodną fosą dzieła osiem, a z wysuniętego kąta działa obejmowały całą nizinę Blau. W murze eskarpy lewej fronty tkwiła skalna bateria: armaty wmurowane na stałe w kamień, osłaniające dzieło osiem. Największą osobliwość stanowił jednak wał, usypany z siedmiu kopców ziemi tworzących jedną linię obrony. Stąd też czuły przydomek „siedem górek", jakim obdarzyli go mieszkańcy. Wokół biegła sucha fosa, a piesi wchodzili na przedpole przez małą bramę Ruhetal. Załoga nie stacjonowała tu na co dzień, bo całość służyła wyłącznie obronie dzieł osiem i dziesięć.

Koniec przyszedł w dwóch krokach, obu związanych z drogą. W 1904 roku część wału rozebrano pod ulicę Kienlesberg, a w 1968 roku budowa drogi federalnej pochłonęła niemal całą resztę. Dziś zjazd biegnie ponad dawnym terenem: tam, gdzie niegdyś armaty wypatrywały przedpola, skręcają samochody. Ostał się mur eskarpy na prawo od bramy Ruhetal, a przy torach czekają niedostępne kazematy, czyli sklepione komory ukryte w skale. Za tymi kamieniami stała kiedyś bateria wysoko nad niziną Blau, a opowiada o tym już tylko ten fragment muru.