Franziskanerkirche zur unbefleckten Empfängnis

Aan het Bodenmeer, in de oude stad Überlingen, staat de Franziskanerkirche zur unbefleckten Empfängnis. Ze is de op een na grootste kerk van de stad en begon als franciscaanse kloosterkerk. De broeders zijn er al sinds 1259 gedocumenteerd. In 1300 schonk gravin Elisabeth von Königsegg hen het terrein. In 1348 wijdde de bisschop van Konstanz de kerk in, en binnen veertig jaar was een driebeukige basilica verrezen. Een hoge toren ontbreekt: als bedelorde lieten de franciscanen het bij een klein torentje op het dak.

De bouw financierde men deels door grafplaatsen te verkopen, een praktijk die tot 1520 duurde. Gilden zoals het kleermakersgilde kochten zich hier een plek. Het klooster was de bestuurszetel van de franciscaner provincie, waar men zelfs burgemeesters, rechters en bestuurders verkoos. Tijdens de Reformatie koos het klooster partij voor Luthers aanhang en verloor zijn inkomsten uit collectes en begrafenissen. In 1532 verhuisde de begraafplaats buiten de stadsmuren, en de Dertigjarige Oorlog deed de rest: in 1648 bleven vijf monniken over. Bij de secularisatie van 1808 verdween het klooster, waarna de gebouwen dienden als school, kazerne, gerecht en gevangenis. In 1855 kocht het Heilig-Geist-Spital het complex, dat als bejaardentehuis St. Franziskus nog steeds bestaat.

Loop je binnen, dan zie je vooral de barokke laag, en nog altijd vinden hier kerkdiensten en evenementen plaats. Architect Johann Michael Beer gaf het schip begin achttiende eeuw een gewelf. De Konstanzer schilder Franz Ludwig Herrmann voorzag het van schilderingen, waaronder een koepel die aan Firenze doet denken. Het hoogaltaar, oorspronkelijk gotisch uit 1520, kreeg tussen 1754 en 1759 zijn barokke gedaante. Het toont Maria die op de aarde een slang vertrapt, met Adam en Eva en de geknielde theoloog Johannes Duns Scotus. Marmeren zuilen dragen beelden van Laurentius en Stefanus door Joseph Anton Feuchtmayer en Franz Anton Dirr, die ook de bedevaartskerk Birnau versierden. Wie goed kijkt, vindt zelfs werk van vóór 1350: een Johannes-de-Doperfiguur en een kruisbeeld.