Kong Haakon VII

Op een open plein in Oslo staat Kong Haakon VII, een bronzen standbeeld van Nils Aas op een granieten voetstuk. De koning leunt licht voorover en houdt met de rechterhand de uniformmuts tegen zijn borst. Zijn jas waait achter hem op, alsof er een harde wind staat. De slanke figuur is zo'n viereneenhalve meter hoog.

In 1957, bij de vijfentachtigste verjaardag van koning Haakon, schreef de stad een wedstrijd uit voor een monument. Drieënvijftig Noorse beeldhouwers stuurden een ontwerp in, en de toen nog jonge Aas won. Het plan was dat monument precies op de honderdste verjaardag van de koning klaar te hebben. Dat lukte: in 1972 werd het beeld onthuld. Het werd Aas' eerste grote werk en geldt als een kernstuk van de naoorlogse Noorse beeldhouwkunst. In het winnende ontwerp stond achter en boven de gestalte een stalen cirkel, twee keer zo hoog als het beeld zelf. Die ring moest de figuur in een smalle straat wat ruimte geven, maar op dit open plein was hij overbodig. Zonder de cirkel maakte Aas de gestalte nog slanker en rechter.

De voorovergebogen houding heeft overigens een eigen verhaal. In het atelier van een collega zag Aas een lange stang schuin staan en herkende de schoonheid van die schuinte. Critici zetten het gestrekte lichaam, dat bijna als een boegbeeld oogt, naast het Stravinsky-portret van Marino Marini en naast studies van Giacometti. Dat de muts niet volgens de militaire voorschriften gedragen wordt, wist Aas destijds niet, maar dat zou niets veranderd hebben. Mensen lezen de wind in de jas als een teken van zijn standvastigheid in de Tweede Wereldoorlog. Zijn blik is gericht op de vesting Akershus, en tegen de wind in blijft hij staan.