Wasserkunst

Në Hanover të Gjermanisë, brenda kopshteve Herrenhausen, punon Wasserkunst, sistemi historik që ngre dhe drejton ujin e Shatërvanit të Madh. Ai i shërben Kopshtit të Madh, të ngritur në stil barok nën kujdesin e arkitektit dhe inxhinierit hidraulik Girolamo Sartorio. Për ta parë nga afër, mund të hyni pa problem edhe me karrocë me rrota.

Gjithçka nisi më 1636, kur duka Georg von Braunschweig-Lüneburg e bëri Hanoverin rezidencën e vet. Furnizimi me ujë u bë shpejt problem, sepse rezervuarët që ushqeheshin me tuba prej druri dhe plumbi nuk funksionuan. Më 1690 arkitekti Johann Friedrich de Münter propozoi një rrotë ngritëse uji mbi lumin Leine. Plani parashikonte edhe mekanizme të ngasuara nga kuajt, por zgjidhjen e vërtetë e solli Gottfried Wilhelm Leibniz. Ai kërkoi devijimin e një kanali nga lumi Leine dhe ndërtimin e një digje me rrotë uji. Diga përfundoi më 1718, dhe në 1720 shatërvani ngjitej tashmë deri në 35 metra.

Midis 1863 dhe 1865 makineria e vjetër i dha vendin hekurit: rrota të mëdha uji dhe pompa nga fabrika e makinave Egestorff. Presioni i ri e ngjiti jetin në 67 metra. Restaurimi i madh, që përfundoi me rihapjen zyrtare, u riktheu punën pompave historike. Që nga 2021 ato e mbushin me ujë hendekun rrethues të kopshtit. Kolona e ujit ngjitet deri në 82 metra, një lartësi që i detyrohet pompës elektrike.