Forte di Sant'Andrea

In de lagune van Venetië staat het Forte di Sant'Andrea, op een eigen eilandje pal naast Le Vignole. Het fort moest de zeetoegang via de Lido afsluiten, de kant waar Venetië zich het kwetsbaarst voelde. Het ontwerp kwam van Michele Sanmicheli, een architect uit Verona die halverwege de zestiende eeuw werkte. Het centrale bouwdeel rust op de resten van een toren uit de vijftiende eeuw.

Sanmicheli diende zijn eerste voorstel al in 1534, en de Raad van Tien keurde het in januari 1535 goed. De bouw zelf begon pas in 1543, onder bouwmeester Andrea Lion. In 1547 onderwierp men de constructie aan een proef: talrijke kanonnen vuarden tegelijk, en het werk bleef onbeschadigd. Na een stillegging in 1549 liep de bouw begin jaren zeventig kort weer op, onder druk van het Ottomaanse Rijk. De rechthoekige schietgaten van het bastion liggen vlak boven de waterlijn, zodat kanonnen schepen laag boven het water konden raken. Achter die openingen ligt een lange gewelfde kazemat onder een aarden dek, ooit de opslag voor munitie. Opvallend genoeg liet men de achterzijde open: een veroveraar zou er geen bruikbaar bolwerk vinden. Voor ambassadeurs en buitenlandse gasten diende de vesting vooral als afschrikking en machtsvertoon. Giacomo Casanova, die er in de achttiende eeuw enkele maanden vastzat, noemt het in zijn memoires.

Aan de gevel valt het portaal van witte steen op, geflankeerd door twee bogen onder een dorische kroonlijst. Baardige koppen op de sluitstenen en ruwe bossages geven de muren hun reliëf. Zelfs de proporties volgen Vitruvius, met zijn verhouding van één op zeven. Vuren op een vijand deed het fort precies één keer. In april 1797 beschoten de kanonnen het Franse schip Le Libérateur d'Italie, dat de haven probeerde binnen te dringen. Overwoekerd en buiten gebruik ligt de vesting er, alleen bereikbaar met een eigen boot.