Palazzo della Ragione

Aan het einde van de twaalfde eeuw verrees de Palazzo della Ragione, een van de oudste nog bestaande gemeentepaleizen van Italië. De bleke stenen gevel en de loggia met spitsbogen bepalen aan twee zijden het gezicht van het plein. Onder die bogen stapelen zich bijna duizend jaar openbare geschiedenis op.

Oorspronkelijk kwamen burgers hier bijeen om over gemeenschapszaken te beraadslagen en besluiten te nemen. Onder Venetiaans bewind werd het de rechtszaal van de stad, waar rechters geschillen tussen burgers hoorden. Het dak van de Sala delle Capriate rust op zeven houten kapbinders. Fresco's uit de veertiende en vijftiende eeuw sieren de wanden, enkele toegeschreven aan de school van Giotto. Daarnaast bewaart de zaal fragmenten van De Zeven Wijzen der Oudheid, geschilderd door Donato Bramante in 1477. Een stralende zon staat er symbool voor recht en gezag. Een brand beschadigde het gebouw in 1513, en tussen 1538 en 1554 vernieuwden Pietro Isabello en zijn zoon Leonardo belangrijke delen. In de portiek verschenen Toscaanse zuilen met kruisgewelven, en de grote zaal kreeg zijn markante dakconstructie. Na de Venetiaanse tijd diende het gebouw achtereenvolgens als theater en, van 1843 tot 1928, als stadsbibliotheek.

Kijk onder de loggia naar de vloer, waar een zonnewijzer uit 1798 in een marmeren plaat is aangebracht. Een lichtstraal valt door de gnomon en markeert de lokale middagtijd en de datum. Er is geen wijzerplaat: de tijd bestaat hier uit een wandelend lichtpunt. Sinds 2019 stelt de GAMeC er 's zomers hedendaagse kunst tentoon, met werk van Jenny Holzer, Daniel Buren en Rachel Whiteread. Zo houdt het gebouw, van middag tot middag, zijn eigen lange geschiedenis bij.