Gedenkstätte für die in der Shoah ermordeten Jüdischen Kinder, Frauen und Männer aus Österreich

Giữa một khu công viên rộng rãi ở trung tâm Viên, khoảng 160 phiến đá granit màu sáng xếp quanh thành một vòng bầu dục. Chúng thuộc đài tưởng niệm Gedenkstätte für die in der Shoah ermordeten Jüdischen Kinder, Frauen und Männer aus Österreich. Trên bề mặt là tên của khoảng 65.000 trẻ em, phụ nữ và đàn ông Do Thái Áo bị sát hại trong thời kỳ Shoah, tức Holocaust. Mỗi phiến cao chừng hai mét, rộng chừng một mét, làm từ loại đá Kashmir Gold nhập từ Ấn Độ, được gia công ở Ý rồi khắc tên tại Viên.

Ý tưởng khởi nguồn từ Kurt Yakov Tutter, một nghệ sĩ sinh ra ở Áo và từng phải cùng gia đình chạy sang Bỉ năm 1939 để thoát khỏi việc Áo bị Đức Quốc xã sáp nhập. Ông sang Canada định cư từ năm 1948, và năm 2000 lập một hội để biến ý tưởng thành hiện thực. Dần dần nhiều chính trị gia và nhân vật công chúng Áo đứng ra ủng hộ. Kinh phí khoảng 5,3 triệu euro đến từ chính phủ liên bang, các bang của Áo và các khoản quyên góp. Việc xây dựng bắt đầu vào mùa hè năm 2020, và công trình được mở cho công chúng vào ngày 9 tháng Mười Một năm 2021, đúng ngày kỷ niệm cuộc tàn sát người Do Thái tháng Mười Một năm 1938. Danh sách tên do Kho lưu trữ Tài liệu về Phong trào Kháng chiến Áo nghiên cứu và biên soạn, có sự góp ý của người thân và con cháu các nạn nhân. Đây là công trình đầu tiên ở Áo liệt kê tên của toàn bộ 65.000 nạn nhân, một cách làm cũng đã có ở Bỉ, Pháp, Hy Lạp và Hà Lan.

Chính phủ Áo quyết định chọn khu công viên này vào tháng 3 năm 2018. Trước đó người ta từng cân nhắc nhà ga Aspangbahnhof, nơi 50.000 người Do Thái đã bị đưa đi trục xuất, và cả quảng trường Schmerlingplatz cạnh Quốc hội. Khu công viên đủ rộng để các tấm đá trải thành những dải thoáng, và người đến có thể bước vào giữa chúng đọc từng cái tên. Con cháu các nạn nhân đến đây tưởng niệm người thân, còn những người khác đến để nhìn rõ quy mô của những gì đã xảy ra thời Quốc xã. Mỗi cái tên khắc trên đá thuộc về một con người cụ thể: một đứa trẻ, một người mẹ, một người hàng xóm từng có cuộc đời và câu chuyện riêng.