Festivali Folklorik Kombëtar i Gjirokastrës

Kalaja e gurit ngrihet mbi qytetin historik të Gjirokastrës, në jug të Shqipërisë. Këtu mbahet Festivali Folklorik Kombëtar i Gjirokastrës, ngjarja kryesore kulturore e vendit në fushën e folklorit. Gjatë ditëve të festës, vallet, këngët, kostumet dhe ritualet e çdo treve mbushin kalanë dhe rrugët e qytetit.

Rrënjët e festivalit shkojnë në 1946, kur Tirana priti edicionin e parë me valle e këngë popullore. Pas ndalesave në Elbasan dhe Lezhë, në 1968 ai u vendos në kalanë e Gjirokastrës dhe e bëri qytetin shtëpinë e vet. Edicionet më pas u mbajtën çdo pesë vjet: në 1973, 1978, 1983 dhe 1988. Në 1995 Berati e priti për një herë të vetme. Mijëvjeçari i ri e ktheu përsëri te shtëpia e vet, ku u mbajt në 2000, 2004, 2009 dhe 2015. Qëllimi i kësaj feste mbetet ruajtja e vlerave popullore kudo ku jetohet kultura shqiptare. Festivalin e organizon Ministria e Turizmit, Kulturës, Rinisë dhe Sporteve. Instituti i Antropologjisë Kulturore dhe i Studimeve të Artit përgatit platformën shkencore dhe kriteret për grupet pjesëmarrëse. Ngjarja i pret njerëzit e çdo moshe dhe i afron të rinjtë me një kulturë shekullore.

Në 2023, pas një ndërprerjeje tetëvjeçare, festivali u rikthye dhe qëndroi një javë të plotë në krye të kalasë. Mbi 1.200 artistë performuan jo vetëm aty lart, por edhe në pjesë të ndryshme të qytetit. Kostumet erdhën nga çdo trevë e Shqipërisë dhe nga bashkësitë shqiptare të Kosovës, Maqedonisë së Veriut dhe Malit të Zi. U nderuan edhe artizanët e thurjes, me një qilim plot ngjyra nga dhjetëra kilometra fill, të projektuar nga artistja spanjolle Ines Esnal.