NS-Dokumentationszentrum München

NS-Dokumentationszentrum München to biały, celowo cichy sześcian w Monachium, wzniesiony na Königsplatz dokładnie na działce dawnego Braunes Haus, reprezentacyjnej siedziby partii nazistowskiej. W styczniu 1945 roku bomby obróciły ten gmach w gruzy. Przez dziesięciolecia ta luka pozostawała obciążonym, widocznym brakiem w miejskim krajobrazie.

W maju 2015 roku otwarto tu wystawę stałą pod tytułem „München und der Nationalsozialismus". Wystawa śledzi, jak lokalne instytucje, ceremonie i symbole zasilały ogólnokrajowy projekt przemocy. Nie ma tu mowy o neutralnym muzeum: ekspozycja krytycznie rozlicza rolę miasta, które reżim nazywał „stolicą ruchu". W gablotach czekają dokumenty archiwalne, fotografie i przedmioty, obok nich zaś wystawy czasowe i interwencje współczesnych artystów. Zajęcia dla klas szkolnych, młodzieży i nauczycieli oferują forum edukacyjne i biblioteka, a nagrania wybranych wydarzeń trafiają do sieci. Programy sięgają tematów, które nie zamknęły się w przeszłości: ideologii autorytarnych, rasizmu, antysemityzmu, wykluczenia i mechanizmów prześladowań. Plany wykraczają poza Monachium: na terenie dawnych warsztatów kolejowych w Neuaubing ma powstać miejsce pamięci o historii nazistowskiej pracy przymusowej.

Kilka wątków z historii budynku ciągnie się przez sale. Siedzibę kupiono ze składek partyjnych i kredytów przemysłowców, płacąc 800 tysięcy marek w złocie. W jej wnętrzu wystawiano tzw. „Blutfahne", flagę czczoną przez ruch jak święty relikwiarz. Niedaleko wciąż widać fundamenty Ehrentempelów, pozostałość pompatycznych inscenizacji grobowych. Naprzeciwko wznosi się Führerbau, w którym we wrześniu 1938 roku podpisano dokumenty porozumienia zwanego monachijskim. Razem te budowle tworzyły wokół Königsplatz cały kwartał partyjny. Zanim wejdziesz, zatrzymaj się przy panelach przed wejściem: fotografia pokazuje gmach sprzed zniszczenia, a jego ślady nadal leżą w bruku placu.