Helmert-Turm

De Helmert-Turm staat op de Telegrafenberg in Potsdam en hoort bij het GeoForschungsZentrum Potsdam. Het is een observatietoren voor de sterrenkunde en de geodesie. Geodesie is de wetenschap die de aarde meet. Sinds 1924 draagt hij de naam van Friedrich Robert Helmert, directeur van het Geodätische Institut.

Op initiatief van die directeur rijst de toren tussen 1892 en 1893 op. Hij maakt deel uit van een groter observatoriumcomplex voor zeer precieze hoekmetingen. Tot het complex behoren ook de Meridianhäuser, waar men breedte en tijd vaststelt. Hun daken laten zich openen voor het waarnemen van sterren, zodat de ventilatie temperatuurschommelingen compenseert. Al die bouwwerken hebben hetzelfde doel: de hoeken op aarde en de standen aan de hemel meten.

Na de Tweede Wereldoorlog fungeert het bouwwerk als referentiepunt voor de herberekening van het Midden-Europese net. Daarmee levert hij een bijdrage aan het Europese Datum 1950, het coördinatenstelsel voor posities in Europa. Latere taken volgen: metingen met een optisch zenittelescoop en laserafstandsmetingen naar satellieten. Ook een toren met zoveel meetgeschiedenis verliest op den duur aan substantie. Steun komt onder meer van de Deutsche Stiftung Denkmalschutz, de Duitse stichting voor monumentenzorg. Al dat werk moet het gebouw ooit openstellen voor het publiek.