Silberbergtunnel

Đường hầm Silberbergtunnel ở Đức dài khoảng một nghìn mét, xuyên qua một ngọn đồi phủ cây xanh. Cửa hầm là một vòm tối viền bằng đá và kim loại. Bước lại gần, bạn thấy hơi mát tỏa ra từ bên trong, còn tiếng ồn bên ngoài dịu đi. Người ta đào hầm cho một tuyến đường sắt từ Liblar vào thung lũng Ahr. Chưa từng có chuyến tàu nào chạy qua đây.

Những năm 1930, hầm trống trở thành nơi trồng nấm. Vào những tháng cuối của Thế chiến thứ hai, khoảng 2.500 người trú ẩn trong hầm để tránh bom đạn. Dọc vách hầm, họ dựng những gian gỗ gọi là Verschläge, mỗi gian mang một con số. Mỗi con số giúp bưu điện và bác sĩ của hầm tìm đúng địa chỉ. Giữa bóng tối, hơi ẩm và cái lạnh, mọi người nương vào nhau mà sống. Trong số cư dân có gia đình, trẻ con, và cả Frieda Nadig. Về sau, bà góp phần soạn thảo Luật Cơ bản của Cộng hòa Liên bang Đức. Năm 1947, quân đội Pháp bịt kín cửa hầm.

Từ đó, nơi đây trở thành một nơi tưởng niệm ngoài trời. Vài gian gỗ được dựng lại phía sau một cánh cổng kim loại. Dưới ánh sáng ban ngày, chúng cho bạn thấy khu định cư nhỏ ấy từng trông ra sao. Còn phía sau cánh cổng, bóng tối trải dài thêm khoảng một nghìn mét vào lòng đồi.