De Inktpot

Aan de rand van het spoor in Utrecht staat De Inktpot, het grootste bakstenen gebouw van Nederland. Architect George van Heukelom tekende het in opdracht van de Nederlandse Spoorwegen, en tussen 1918 en 1921 verrees dit vierkante blok. Ruim honderd jaar later is het pand nog altijd in spoorweghanden.

De schaal laat zich aan de cijfers aflezen: ruim 22 miljoen bakstenen en zo'n 4.000 kubieke meter eikenhout. Na de Eerste Wereldoorlog raakte dat soort materiaal schaars. De spoorwegmaatschappij kocht toen gewoon zelf productiecapaciteit aan: twee steenfabrieken, een houtbedrijf, drie schepen en zelfs een bos in Limburg. In de fundering liggen bovendien 21 kilometer oude spoorstaven. Binnen treffen je monumentale trappenhuizen, ruime vergaderzalen en art-deco-klokken, allemaal in eiken uitgevoerd. Diep in het gebouw staat een watertoren met een reservoir van 27 kubieke meter, eveneens van Van Heukelom. Verder geven glas-in-loodramen van Jan Schouten kleur aan de vertrekken. Het merendeel van dat interieur staat er nog precies bij zoals bij de oplevering in 1921.

Sinds 1995 gebruikt spoorwegbeheerder ProRail het gebouw als hoofdkantoor, en via een voetgangentunnel is het verbonden met het naastgelegen Hoofdgebouw II. Kijk omhoog en het ronde object op het dak valt direct op. Het kunstwerk van Marc Ruygrok meet 12 meter over de doorsnee en is het enige overgebleven werk van Panorama 2000. Aan gesneuvelde spoorwegmedewerkers herinnert vooraan een monument van Willem Valk. Tussen al dat eiken huist overigens een flinke kolonie beschermde vleermuizen. Op het groen voor de ingang vindt ieder jaar het Parade-festival plaats.