Buurkerk

Midden in het oude Utrecht staat de Buurkerk, een van de vier middeleeuwse parochiekerken van de stad. De Jacobikerk, de Nicolaïkerk en de Geertekerk zijn de andere drie. Het stadhuis, de straatmarkten en het gerecht lagen om de hoek. Op het plein ten westen kwamen prominente burgers en gilden bijeen voor bestuur en handel. Voor de formele vergaderingen van de stad bouwde men zelfs een raadskapel aan het kerkgebouw. Ook stond er een broodtafel, voor de wekelijkse brooduitdeling aan de armen. Sinds 1984 huist het Museum Speelklok in het gebouw, dat zich aan zelfspelende muziekinstrumenten wijdt.

Toen na de Vikingovervallen de handel in de Lage Landen weer veilig en winstgevend werd, groeiden steden als Utrecht. In die groei verrees de kerk, middenin wat toen het stadscentrum was, als symbool van de sociale, economische en politieke ontwikkeling. Vier keer ging de kerk in vlammen op: in 1131, 1173, 1253 en 1279. Zijn huidige architectuur dateert uit de dertiende tot vijftiende eeuw. De toren stamt uit 1370, maar bleef onvoltooid. In 1577 stond er een kanon in die toren, gericht op kasteel Vredenburg. Daar belegerde de Utrechtse stadsmilitie de Spaanse soldaten van Karel V. Rond 1580 sloeg de Reformatie toe, en in 1586 ging het gebouw formeel over aan de protestanten. De wandschilderingen verdwenen onder een laag kalk, en het koor moest wijken voor een straat.

Onder de vloer rusten zeventiende-eeuwse Utrechtse schilders als Joachim Wtewael, Paulus Moreelse, Hendrick ter Brugghen, Dirck van Baburen en Jan Both. Hun graven zijn niet meer gemarkeerd, maar ze liggen ergens onder je voeten. In 1644 vereeuwigde Pieter Saenredam het witgekalkte interieur, al verhoogde hij de zuilen om hoogte en ruimte te suggereren. De straat die in de plaats van het koor kwam, draagt de naam Choorstraat. In het plaveisel liggen de contouren van dat verdwenen koor nog steeds gemarkeerd.