Obere Gaisenbergbastion (Werk XIX)

Obere Gaisenbergbastion is een historisch vestingwerk in Ulm en maakt deel uit van de Bundesfestung Ulm. De naam Werk XIX verwijst naar de Romeinse nummering. Het werk werd gebouwd tussen 1843 en 1858 onder leiding van Hauptmann Vogt uit Saksen. De vesting verdedigde de noordoostelijke flank van de Michelsberg. Als gesloten bastion kreeg de aanleg een vorm die verdediging langs alle zijden mogelijk maakte. Een droge gracht omringde het centrale bastion. De bewaarde aanleg toont een muur met drie zijden, een glacis en een holle traverse. Achteraan ligt een rechthoekig reduit voor het garnizoen. Een bonnetcasemate en secundaire flanken versterken de uitstekende delen van het werk. De linkerflank biedt een openbaar pad langs de muur en de overdekte rondengang. De rechterzijde veranderde door de aanleg van Eythstraße en het dempen van een deel van de gracht. Het rechthoekige reduit huisvest een uitgeverij binnen de stadsomgeving van Ulm. In 2002 werd de linker secundaire flank hersteld na brandstichting. Op de holle traverse stonden tijdens de Tweede Wereldoorlog luchtafweerstellingen. Courtine XVIII ligt ten westen, terwijl Courtine XX zich ten zuidoosten bevindt. Vegetatie wordt verwijderd van de met aarde bedekte gewelven en muren. Die zorg beschermt de oorspronkelijke drainage en het metselwerk tegen wortels, vocht en vorst. De bastionarchitectuur verbindt Ulms militaire verleden met aangepast gebruik in de hedendaagse stad.